https://www.sobibder.org/index.php/sobibder Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi’nin yayın odağında; Sosyal Bilimler alanındaki profesyonellere akademik katkı sağlayan, sektörel uygulamalara katkı sağlayan teorik ve uygulama arasında köprü olan, Sosyal Bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası karşılaştırmaları inceleyen eserler yer almaktadır. Prof. Dr. Yüksel ÖZTÜRK tr-TR Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi https://www.sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/645 <p>Artan rekabet ortamı, işletmelerde performans verilerinin doğruluğunu ve değerlendirme<br>süreçlerinde adaletin sağlanmasını daha kritik hale getirmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın temel<br>amacı, çağdaş performans değerlendirme yöntemlerinden biri olan 360 derece geri bildirim<br>yönteminin çalışanların örgütsel bağlılık düzeyleri üzerindeki etkisini ortaya koymaktır.<br>Örgütsel bağlılık, duygusal, normatif ve devam bağlılığı boyutlarıyla ele alınmış ve çalışanların<br>işletmeye yönelik tutumları değerlendirilmiştir. Nicel ve ilişkisel (kesitsel) araştırma deseni<br>kapsamında, Sakarya, Kocaeli ve İstanbul illerinde faaliyet gösteren hizmet işletmelerinde çalışan<br>204 kişiden veri toplanmıştır. Elde edilen veriler Kruskal-Wallis ve Spearman’s Rho analizleri ile<br>incelenmiştir. Bulgular, 360 derece geri bildirim yönteminin devam bağlılığı üzerinde anlamlı bir<br>etkisinin olmadığını, ancak duygusal ve normatif bağlılık üzerinde etkisinin olduğunu<br>göstermektedir. Ayrıca performans değerlendirme ile örgütsel bağlılık arasında pozitif yönlü bir<br>ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, adil ve etkili performans değerlendirme sistemlerinin çalışan<br>bağlılığını güçlendirmede önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.<br>* Bu çalışma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İnsan Kaynakları Yönetimi Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı kapsamında, Tuğçe Din tarafından 2025 yılında hazırlanan “Çağdaş Performans<br>Değerlendirme Yöntemlerinden 360 Derece Geribildirim Yönteminin Çalışanların Örgütsel Bağlılığına Etkilerinin<br>Araştırılması” başlıklı yüksek lisans tezinden türetilerek hazırlanmıştır.</p> Funda ODUNCUOĞLU Tuğçe DİN Telif Hakkı (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-06-05 2026-06-05 9 6 296 312 10.26677/TR1010.2026.1658 https://www.sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/646 <p>Bu makale, dijital dönüşüm süreci ve sosyal ağlardaki çeşitliliğin etkisiyle hızla artan bilgi kirliliği<br>ve dezenformasyon bağlamında medya okuryazarlığının önemini ele almaktadır. Medya<br>okuryazarlığı, bireylerin medya içeriklerini doğru anlamlandırma, sorgulama ve eleştirel bir<br>perspektifle analiz etme yetkinliklerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, sivil toplum<br>kuruluşlarının (STK) medya okuryazarlığını yaygınlaştırma ve toplumsal farkındalık<br>oluşturmadaki stratejik rolleri vurgulanmaktadır. Medya okuryazarlığının tanımı, temel<br>bileşenleri ve eğitim yöntemleri açıklanırken dijital ve sosyal medya okuryazarlığının<br>günümüzdeki önemi üzerinde durulmaktadır. Ayrıca sosyal medyanın manipülatif etkileri, etik<br>sorunlar ve algoritmik yönlendirmeler karşısında STK’ların üstlendiği sorumluluklar<br>değerlendirilmektedir. Ulusal ve uluslararası düzeyde yürütülen eğitim programları, farkındalık<br>kampanyaları ve iş birlikleri örneklerle incelenmektedir. Çalışma, nitel araştırma deseni<br>kapsamında doküman analizi ve Sakarya ilinde gerçekleştirilen gözlemlere dayanmaktadır.<br>Sonuç olarak medya okuryazarlığının demokratik katılım, toplumsal bilinç ve etik değerlerin<br>korunmasındaki kritik rolü ortaya konulmaktadır.</p> Tuba ÇEVİK ERGİN Murat SARAÇ Telif Hakkı (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-06-05 2026-06-05 9 6 313 326 10.26677/TR1010.2026.1659 https://www.sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/647 <p>Dijitalleşme süreci, veri üretimi, işlenmesi ve dolaşımı üzerinden siyasal iktidarın doğasını köklü<br>biçimde dönüştürmektedir. Bu çalışma, söz konusu dönüşümü “enfokrasi” kavramı çerçevesinde<br>ele almakta ve veri temelli yönetişim biçimlerinin siyasal sonuçlarını analiz etmektedir. Bu<br>kapsamda enfokrasi, veri üretimi, algoritmik yönetişim ve dijital gözetim mekanizmaları<br>üzerinden işleyen bir rejim tipi olarak kavramsallaştırılmaktadır. Çalışmanın, enfokrasi<br>kavramını analitik ve ölçülebilir bir çerçevede incelemekte ve Blockchain teknolojisinin bu<br>süreçte oynadığı çift yönlü rolü ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu doğrultuda araştırma,<br>açıklayıcı, yorumlayıcı ve keşfedici nitel bir yöntem benimsemekte; kapsamlı literatür taraması<br>ve kavramsal analiz tekniğine dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, blockchain teknolojisinin<br>merkeziyetsizlik, şeffaflık ve veri kontrolü sağlama potansiyeliyle enfokrasiye karşı bir direnç<br>alanı oluşturduğunu; ancak aynı zamanda veri izlenebilirliği ve değiştirilemezlik özellikleri<br>sayesinde gözetim kapasitesini artırarak enfokratik yapıyı güçlendirebildiğini göstermektedir.<br>Bu çift yönlü etki, teknolojinin normatif olarak nötr olmadığını ve kullanım noktasına bağlı olarak<br>farklı siyasal sonuçlar ürettiğini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede bu araştırmanın temel amacı,<br>dijital çağda ortaya çıkan veri temelli yönetişim sistemlerinin devlet-vatandaş ilişkileri<br>üzerindeki etkilerini analiz ederek dijital yönetişim dönüşümünü açıklayan teorik bir model<br>geliştirmektir.<br>* Bu çalışma, birinci yazarın doktora tezinden türetilmiştir.</p> Nur Banu ÇAĞATAY Ahmet GÜVEN Telif Hakkı (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-06-05 2026-06-05 9 6 327 350 10.26677/TR1010.2026.1660 https://www.sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/648 <p>Gazetecilik bir kurumdur. Kurum, temelinde sosyal ilişkilerin olduğu bir sistemdir. Kurumların<br>temel amacı istikrar sağlamaktadır. Küreselleşmenin yoğun bir şekilde yaşandığı günümüz<br>dünyasında rekabet çok üst düzeydedir. Her alanda çok hızlı değişimler ve yenilenmeler<br>yaşanmaktadır. Gazetecilik de değişim ve yenilenmelerden yoğun bir şekilde etkilenmektedir.<br>Böylesine zorlu şartların yaşandığı bir ortamda bir kurumun istikrar sağlayabilmesi için rekabet<br>gücünü en üst düzeye çıkarması gerekmektedir. Bu bağlamda gazeteciliğe istikrar sağlayacak<br>temel unsur kurumsallaşmadır. Diğer kurumlarda olduğu gibi gazetecilik de kurumsallaşmanın<br>temel bileşenleri olan; kurum kültürü, profesyonelleşme, sosyal sorumluluk, formelleşme ve<br>otonomi, tutarlılık, şeffaflık ve hesap verebilirlik ile meşrulaşma, uyum, tahmin edilebilirlik,<br>ekonomik kâr ve istikrar amaçlarına ulaşmaktadır. Bu çalışmada gazeteciliğin kurumsal karakteri<br>ve kurumsallaşmanın gazeteciliğe sağladığı yararlar tespit edilmeye çalışılmıştır.<br>* Bu çalışma, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim Dalı'nda Prof. Dr. H.<br>Emre BAĞCE'nin danışmanlığında Hüseyin KILINÇ tarafından hazırlanmakta olan, 2022 yılında başlanan<br>ve şu an devam eden "Türkiye'de Yerel Medyada Kurumsallaşma Sorunu" başlıklı doktora tezinden<br>türetilmiştir.</p> Hüseyin KILINÇ Telif Hakkı (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 2026-06-05 2026-06-05 9 6 351 363 10.26677/TR1010.2026.1661