Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi

Türkiye’de Ekonomik Büyümenin Belirleyicileri: İnsani Gelişme, Brüt Sabit Sermaye Oluşumu ve Ticari Açıklığın ARDL Sınır Testi ile Analizi

2026-11-07T17:40:10+00:00

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 1990-2023 dönemi kapsamında ekonomik büyüme ile insani gelişme, brüt sabit sermaye oluşumu ve ticari açıklık arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemektir. Analizde, değişkenler arasındaki uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisini belirlemek amacıyla Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif (ARDL) sınır testi yaklaşımından yararlanılmıştır. Modelde Ekonomik Büyüme (LNGDP) bağımlı değişken, İnsani Gelişme Endeksi (HDI), Brüt Sabit Sermaye Oluşumu (GFCF) ve Ticari Açıklık (TRADE) ise açıklayıcı değişkenler olarak ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, değişkenler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin varlığını teyit etmektedir. ARDL uzun dönem tahmin sonuçlarına göre; insani gelişme, brüt sabit sermaye oluşumu ve ticari açıklığın ekonomik büyüme üzerindeki etkileri pozitif ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Hata düzeltme katsayısı (ECt-1 = -0,807) oldukça güçlü ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu durum, kısa dönemli dengesizliklerin yaklaşık %80,7’sinin bir dönem içinde düzeltilerek hızla uzun dönem dengesine dönüldüğünü göstermesi bakımından önemlidir. Granger nedensellik testi sonuçları ise HDI, GFCF ve TRADE değişkenlerinden ekonomik büyümeye doğru bir Granger nedensellik bulunmadığını, buna karşın ekonomik büyüme, insani gelişme ve brüt sabit sermaye oluşumundan ticari açıklığa doğru istatistiksel olarak anlamlı bir nedensellik ilişkisinin varlığını ortaya koymaktadır.

Niğde Melendiz Bozdağ’da İki Önemli Askeri Tahkimat

2026-11-07T17:47:26+00:00

Bu çalışmada; Niğde’nin Çiftlik ilçesinde tespiti yapılan Roma Dönemi Bozdağ Kulesi, kuleye oldukça yakın konumdaki Asmasız Kalesiyle teritoryumundaki Melendiz Ovası’na hâkim yaylalarda kurulu köyleri ve mezarlarıyla çeşitli tarihî kalıntılar, dönem literatürüne katkıda bulunmak amacıyla incelenmektedir. İncelenen kalıntılarla Melendiz Ovası'na önemli bir geçitle ulaşılan ve geçmişte geniş yayılımlı stratejik bir yerleşim merkezinin varlığını ortaya koymayı hedefleyen çalışmada; bölgedeki bazı yüzey kalıntıları, kitabeler ve yazılı kaynaklar disiplinler arası bir yaklaşımla bütüncül olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular; Asmasız Kalesi'nin geçmişte Melendiz Ovası’na hâkim, stratejik bir tepe yerleşimi olduğunu, Bozdağ zirvesindeyse askerî bir karargâhla kule yapısının bulunduğunu göstermektedir. Bu mimari unsurların, çevre bölgelerle haberleşmeyi sağlamak, alan güvenliğini tesis etmek amacıyla kurgulanan geniş bir savunma sisteminin lokal eklentileri olarak işlev gördüğü anlaşılmaktadır. Yoğun tahribat altındaki bu tarihî sahaların yok olma riskiyle karşı karşıya kaldığından; alanın koruma altına alınması, sonraki akademik çalışmalara kaynak oluşturması ve bilimsel arkeolojik kazı süreçlerine dönüştürülmesi açısından zorunlu görülmektedir.

Türkiye'de Geriatri Turizmi: Kavramsal Bir Değerlendirme ve Geleceğe Yönelik Çıkarımlar

2026-11-07T17:44:46+00:00

Nüfusun yaşlanması, sağlık, ekonomi ve sosyal yaşamın yanı sıra turizm sektörünü de etkileyen önemli bir demografik dönüşümdür. Yaşam süresinin uzaması ve yaşlı nüfusun artması, yaşlı bireylerin ihtiyaçlarına uygun turizm hizmetlerine olan talebi artırmıştır. Bu kapsamda geriatri turizmi, yaşlı bireylerin tedavi, rehabilitasyon, bakım ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik hizmetleri turizm faaliyetleriyle bütünleştiren bir sağlık turizmi türü olarak öne çıkmaktadır. Türkiye; stratejik konumu, gelişmiş sağlık altyapısı, nitelikli sağlık personeli, termal kaynakları ve maliyet avantajları sayesinde geriatri turizmi açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Bu çalışma, literatüre dayalı kavramsal bir inceleme olarak geriatri turizmini ele almaktadır. Bu doğrultuda, Türkiye'nin mevcut durumu ulusal ve uluslararası literatür doğrultusunda değerlendirilmiş ve sektörün gelişimine yönelik öneriler sunulmuştur. Araştırmada, Türkiye'nin geriatri turizmi alanındaki güçlü yönleri ve geliştirilmesi gereken alanları bütüncül bir bakış açısıyla ortaya konulmuştur.

Süryani Mutfak Kültürünün Kültürel Kimlik ve Yaşayan Miras Bağlamında Değerlendirilmesi

2026-11-07T17:45:37+00:00

Süryani mutfak kültürü, Mardin ve Tur Abdin çevresinde şekillenen tarihsel, dinî ve toplumsal deneyimlerin gündelik yaşamdaki görünümlerinden biridir. Bu çalışma, Süryani mutfağını yalnızca yemeklerden oluşan bir gastronomik alan olarak değil; kültürel kimlik, dinî pratikler, kültürel bellek, kuşaklararası aktarım, göç ve yaşayan kültürel miras ilişkileri içinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kavramsal bir derleme niteliğindedir. Süryani mutfağına ilişkin doğrudan araştırmalar ile yemek, kimlik, bellek ve somut olmayan kültürel miras literatürü birlikte incelenmiş ve tematik olarak sentezlenmiştir. Literatür, mutfak kültürünün kimlik ve aidiyetin gündelik düzeyde yeniden üretiminde; dinî günlerin, sofraların ve hazırlama pratiklerinin kültürel belleğin aktarımında; göç ve diaspora koşullarının ise mutfak pratiklerinin dönüşümünde etkili olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak Süryani mutfağının korunması, yalnızca yemek tariflerinin kayıt altına alınmasından ziyade bu pratikleri yaşatan toplulukların, üretim biçimlerinin ve kültürel anlamların birlikte ele alınmasını gerektirmektedir.

Tarihî Mirasın Kapsayıcı Dönüşümü: Adaptif Yeniden Kullanıma Yönelik Bir Değerlendirme – Tirilye Taş Mektep Örneği

2026-11-07T17:46:26+00:00

Bu çalışmanın amacı; mirasın korunması, adaptif yeniden kullanım ve erişilebilir turizm yaklaşımlarını bir araya getirerek Tirilye Taş Mektep üzerinden kapsayıcı bir kavramsal değerlendirme çerçevesi sunmaktır. Nitel araştırma yaklaşımı kapsamında bütüncül tek durum desenine dayalı kavramsal bir vaka değerlendirmesi olarak kurgulanan araştırmada kuramsal literatür ile yapının tarihsel ve güncel mekansal özellikleri sentezlenerek beş boyutlu kavramsal bir değerlendirme çerçevesi geliştirilmiştir. İnceleme sonucunda yapının hafıza merkezine dönüştürülmesinin adaptif koruma ilkeleriyle örtüştüğü, ancak erişilebilirliğin salt mekanik platform gibi fiziksel düzenlemelerle sınırlı kalmayıp duyusal ve bilişsel aktarımı da kapsaması gerektiği saptanmıştır. Çalışma, mimarlık literatüründeki adaptif yeniden kullanım kavramını turizm bilimi bağlamına taşıyarak disiplinlerarası bir yaklaşım sunmakta önerilen çerçeveyi benzer tarihi yapılar için bir değerlendirme modeli olarak önermekte ve karar vericiler için operasyonel öneriler getirmektedir.