Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi

Türkiye’de Hayat Dışı Sigorta Sektöründe Hasar Prim Oranının Makroekonomik Belirleyicileri: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı

2026-10-06T05:06:29+00:00

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de hayat dışı sigorta sektöründe net hasar prim oranının enflasyon, fonlama maliyeti ve sanayi üretimiyle ilişkisini incelemektir. Çalışmada 2013Q1-2025Q4 dönemine ait çeyreklik veriler kullanılmıştır. Ampirik analizde ARDL sınır testi ve hata düzeltme modeli uygulanmış; ADF ve Phillips-Perron testleri Zivot-Andrews yapısal kırılmalı birim kök testiyle desteklenmiştir. Akaike bilgi kriterine göre seçilen ana model ARDL (1, 1, 2, 0)’dır. Hata düzeltme katsayısı negatif ve anlamlı olup kısa dönem dengesizliklerin yaklaşık %41,7’si bir sonraki çeyrekte düzelmektedir. Kısa dönemde enflasyon değişimi net hasar prim oranını pozitif, fonlama maliyetindeki cari dönem değişimi ise negatif etkilemektedir. Sınır testi uzun dönem ilişkiyi %10 düzeyinde desteklemekle birlikte %5 düzeyinde belirsizdir. Bulgular, sektörün teknik performansının özellikle kısa dönem makroekonomik dalgalanmalara duyarlı olduğunu göstermektedir.

Acil Yardım ve Afet Yönetimi Öğrencilerinin İklim Değişikliği ve Çevre Sorunlarına İlişkin Farkındalık ve Tutumlarının Değerlendirilmesi

2026-10-06T05:10:35+00:00

Gelişen teknoloji ve insan faaliyetleri, sucul ve karasal ekosistemlerin bozulmasına sebep olarak artan hava sıcaklıkları, buzul erimeleri, şiddetli yağışlar ve kuraklık gibi çevre sorunlarına yol açmaktadır. Bu sebeple iklim değişikliği hakkındaki farkındalığın artırılarak doğal yaşamın nasıl korunabileceğinin bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, acil yardım ve afet yönetimi bölümü öğrencilerinin iklim değişikliği ve çevre sorunları hakkındaki tutum ve davranışları belirlenmiştir. İklim değişikliği ve çevre sorunları hakkındaki bilinç düzeyi, afet yöneticisi olacak bölüm öğrencileri için büyük önem taşımaktadır. Çalışmaya, Selçuk Üniversitesi Beyşehir Ali Akkanat Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Acil Yardım ve Afet Yönetimi Bölümü’nden toplam 112 öğrenci katılmıştır. Araştırmada nicel veriler; anket formu ile yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Öğrencilerin vermiş oldukları cevaplar Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlarda, öğrencilerin iklim değişikliğinin nedenleri ile sonuçları arasındaki sebep-sonuç ilişkisine yönelik farkındalıkları istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. Bunun yanı sıra öğrencilerin çevre sorunlarına yönelik genel tutumları ile iklim değişikliği konusundaki algıları arasında anlamlı bir ilişki kurulamamıştır.

Kırgızistan’daki Karadeniz Türklerinin Dil Özellikleri: Ses ve Şekil Bilgisi Açısından Bir Değerlendirme

2026-10-06T05:11:22+00:00

Kırgızistan’da yaşayan Karadeniz Türkleri, 1944 yılında Sovyetler Birliği’nin sürgün politikaları sonucunda Batum ve çevresinden Orta Asya’ya yerleştirilen Türk topluluklarından biridir. Aradan geçen yaklaşık seksen yıllık sürece rağmen bu topluluğun konuşma dili, hem tarihî Karadeniz ağızlarının birçok özelliğini korumuş hem de Kırgızca ile Rusçanın etkisi altında yeni dilsel özellikler geliştirmiştir. Bu çalışma, Kırgızistan’ın Oş ili Kökcar köyünde yaşayan Karadeniz Türklerinin konuşma dilini ses bilgisi ve şekil bilgisi bakımından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın verileri saha çalışması kapsamında elli kaynak kişiden derlenen konuşma kayıtlarından oluşmaktadır. Veriler Türk Dil Kurumu transkripsiyon sistemi esas alınarak yazıya aktarılmış ve betimsel yöntemle incelenmiştir. İnceleme sonucunda ağızda uzun ünlüler, ikincil ünlü uzunlukları, ses düşmeleri, tonlulaşma, tonsuzlaşma ve hece kaynaşmaları gibi fonetik özelliklerin yoğun biçimde korunduğu belirlenmiştir. Şekil bilgisi bakımından ise isim ve fiil çekimlerinde Türkiye Türkçesiyle ortaklıkların yanında, özellikle şimdiki zaman ekleri, şahıs ekleri ve bazı çekim eklerinde bölgesel farklılıklar tespit edilmiştir. Çalışma, Karadeniz Türklerinin uzun süre farklı dil çevresinde yaşamalarına rağmen ağız özelliklerini önemli ölçüde koruduklarını göstermekte; dil ile kültürel kimlik arasındaki güçlü ilişkiyi ortaya koymaktadır.

Şeffaflık Raporlarında Dijital Dönüşüm ve Yetkinlik Söylemi: Bağımsız Denetim Kuruluşlarına Yönelik Bir Tematik İçerik Analizi

2026-10-06T05:12:10+00:00

Bu çalışma, Türkiye'de faaliyet gösteren ve Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluş (KAYİK) denetimi yapmaya yetkili bağımsız denetim kuruluşlarının kendi internet sitelerinde yayımladıkları 2025 yılı şeffaflık raporlarını tematik içerik analiziyle incelemektedir. Çalışmanın amacı, dijital dönüşüm söylemi ile denetçi yetkinliği ve insan kaynağı söyleminin kuruluş düzeyindeki birlikteliğini belirlemek ve bu birlikteliğin uluslararası denetim ağı üyeliğiyle ilişkisini sınamaktır. İnternet sitelerinde erişilen 105 belgeden yalnızca KAYİK denetimi yapılmadığını bildiren beş belge dışlanmış ve 100 geçerli rapor yedi içerik teması ile teknoloji-insan ilişkisine yönelik üç alt çerçeve kapsamında analiz edilmiştir. Tema varlığı kuruluş düzeyinde 0/1 olarak kodlanmış, T1-T7 kapsamında 273 firma-tema eşleşmesi 518 kanıt satırıyla desteklenmiştir. Dijital araçlar ve denetim teknolojileri 67 kuruluşta, insan kaynağı yönetimi 54 kuruluşta ve dijital yetkinlikler 48 kuruluşta belirlenmiştir. Dijital dönüşüm ile yetkinlik/İK söylemi 50 kuruluşta birlikte görülmüştür. T1 varlığı ile yetkinlik/İK söylemi arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı değildir (χ²(1, N=100)=0,695, p=0,404, Cramér's V=0,083). Eş-oluşum oranı ağ üyesi kuruluşlarda %56,4, ağ üyesi olmayanlarda %42,2 olmakla birlikte fark anlamlı değildir (χ²(1, N=100)=1,980, p=0,159, Cramér's V=0,141). Teknoloji-insan ilişkisini açıkça çerçeveleyen 11 kuruluşun 10'unda destek-tamamlayıcı, 3'ünde risk-farkındalığı çerçevesi belirlenmiş, hiçbir kuruluşta ikame çerçevesi görülmemiştir. Alt çerçeveler birbirini dışlamamaktadır. Bulgular, dijital dönüşümün önemli ölçüde yetkinlik ve insan kaynağı söylemiyle birlikte sunulduğunu, ancak davranışsal-yönetsel yetkinlikler ile açık kalite ve teknoloji-insan bağlantılarının daha sınırlı kaldığını göstermektedir.

Hastane Yöneticilerinin Dijital Yetkinlik Açıklarının Belirlenmesi ve Önceliklendirilmesi: Bulanık AHP Yaklaşımı

2026-10-06T05:12:55+00:00

Bu çalışmanın amacı, hastane yöneticilerinin dijital dönüşümü etkili biçimde yönetebilmeleri için geliştirilmesi veya güçlendirilmesi gereken yönetsel dijital yetkinlik alanlarını belirlemek ve göreli olarak önceliklendirmektir. Araştırma, iki turlu Modifiye Delphi ve ardından Bulanık AHP yaklaşımıyla yürütülmüştür. Uzman paneli altı hastane yöneticisi ile üç akademisyenden oluşmaktadır. Aynı dokuz uzman tüm aşamalara katılmıştır. Literatürden oluşturulan 19 başlangıç kriterinin 13’ü birinci turda korunmuş, altısı revize edilmiş ve üç yeni kriter eklenmiştir. İkinci turda 22 kriter beş ana boyut altında yapılandırılmış ve tamamı uzlaşı ölçütlerini karşılamıştır. Bulanık AHP bulgularında “Dijital Teknoloji, Süreç ve Kalite Yönetimi” en yüksek göreli ağırlığı almakta (0,3220); bunu “Veri, Analitik ve Birlikte Çalışabilirlik Yönetişimi” (0,2545) ile “Stratejik Dijital Liderlik ve Yönetişim” (0,1794) izlemektedir. Global sıralamada “Dijital dönüşümün hasta güvenliği, hizmet kalitesi, hasta deneyimi ve bakım sonuçları üzerindeki etkisini göstergeler aracılığıyla değerlendirebilme” (0,0909) öne çıkmaktadır. Çalışma, yönetsel dijital yetkinliğin teknoloji, veri, yönetişim, süreç ve kalite boyutlarının bütünleşik biçimde geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Hizmet Pazarlama Karması Kapsamında Üçüncü Yaş Turizmine Yönelik Kavramsal Bir İnceleme

2026-10-06T05:13:39+00:00

Bu araştırma, hizmet pazarlama karması kapsamında üçüncü yaş turizmini incelemeyi amaçlamaktadır. Yaşlı nüfusun artışı ve bu değişimin turizm endüstrisine etkisi, üçüncü yaş turizminin önemini artırmaktadır. Hizmet pazarlama karması, ürün, fiyat, dağıtım, tutundurma, insan, süreç, fiziksel kanıtlar ve performans unsurlarını kapsamaktadır. Bu çalışma, her bir hizmet pazarlama karması unsurunun üçüncü yaş turizmi çerçevesinde nasıl uyarlanabileceğini tartışarak, yaşlı turistlerin ihtiyaçlarına uygun hizmetlerin nasıl sunulabileceğini incelemektedir. Literatür taraması yöntemiyle yapılan araştırma, teorik çerçeveleri ve akademik literatürü tarayarak, bu pazara yönelik yenilikçi pazarlama stratejilerini belirlemeye olanak tanımaktadır. Karma unsurları incelenirken özellikle yaşlı turistlerin fiziksel, psikolojik ve sosyal ihtiyaçları göz önünde bulundurulmuştur. Makale, üçüncü yaş segmentine yönelik gerçekleştirilecek pazarlama çalışmalarının nasıl daha etkili hale getirilebileceği konusuna ışık tutmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın özgün değeri, üçüncü yaş turizmini hizmet pazarlama karmasının unsurları temelinde bütüncül bir çerçevede ele alarak, bu unsurları üçüncü yaş turistlerinin özgün ihtiyaç ve beklentileri doğrultusunda yeniden yorumlaması ve mevcut literatürü bütünleştiren teorik bir değerlendirme çerçevesi sunmasından kaynaklanmaktadır.